The Impact of Leftist on Political Movement of Eastern Kurdistan: Kurdistan Democratic Party as An Example (1970-1979)

An Historical, Political Study

Abstract

One of the most effective ideologies in the twentieth century that had its hallmark on a lot of events and millions of people followed it, was the leftism ideology. For this reason, it became one of the most powerful sociopolitical thoughts of human society. The KDP’s third conference in 1971 was an important turning point in Kurdistan Democratic party’s (KDP) history because the left-wing thinkers succeeded and the right wing which had the power for ten years were marginalized. In this conference, the KDP got a concrete organization chart. The appropriate socioeconomic policy in this statute did echo leftism and the organizational chart was a copy of the Communist parties chart to create a socialist society as the final goal for the party was for the first time recorded in the KDP’s statute. The existence of Toudeh party sympathizers within the KDPI ranks and the activity of several Marxist-Leninist groups in Kurdistan (1979) and the occupation of USA’s embassy by the extremist students created even more radicalized political atmosphere in Kurdistan and these were reflected in KDPI’s fourth congress (1980) when it became a radical leftist party.

Downloads

Download data is not yet available.

Author Biography

Ismael A. Saeed, Department of History, Faculty of Education, Koya University, Kurdistan Region, Iraq

He is a Historian in Modern History. He obtained his BA in History from Salahadin University in 2006 and His MA in Modern and Contemporary History in the same University in 2008. Nowadays, he works as an assistant lecturer at Koya University/ F. of Education/ Dept. of History since 2009.

References

1. لیستی سه‌رچاوه‌كان
1.1 بڵاوكراوه‌ و ئه‌رشیفی پارت و ڕێكخراوه‌كان:
أ- به‌زمانی كوردی
به‌رنامه‌ و پێڕه‌وی نێوخۆی (حدكا) په‌سه‌ندكراوی كونگره‌ی چواره‌م، كومسیۆنی ئینتشارات و ته‌بلیغاتی كومیته‌ی ناوه‌ندی (حدكا)، ڕه‌شه‌مه‌ی 1358 (فێبریواری 1980).
ڕاپۆرتی کۆمیتەی ناوەندی بۆ کۆنگرەی سێهەم، ساڵی 1353.
كونگره‌ی سێیه‌می حیزبی دیموكراتی كوردستان (ایران) ڕه‌زبه‌ری 1352 (سێپه‌مبه‌ری 1973).
ب- به‌زمانی فارسی
اسناد كنگره‌ چهارم. (١٩٨٠) حزب دمكرات كردستان ایران، كمیسیون انتشارات و تبلیغات كمیته‌ مركزی حزب دمكرات كردستان ایران.
برنامه‌ و اساسنامه‌ "حدك" (ئێران). (١٩٧١) مصوب كنفرانس سوم.
نخستین مرامنامه‌ حزب توده‌ ایران، (١٣٩٠) راه توده‌، شماره‌ 347.
1.2 گۆڤار و رۆژنامه‌كان
أ‌. گۆڤار به‌زمانی فارسی
توكلی خالد (1385)، بررسی تاثیر اندیشه‌ چپ بر تفكر اقتصادی حدكا، فصلنامه ‌رۆژەڤ، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، شماره‌ 4 و 5.
ولی: عباس. (١٣٨٣) مارکسیسم، هویت ملی و طبقاتی، نویسا، شمارە 2.
ب‌. ڕۆژنامه‌ به‌ زمانی كوردی
كوردستان، په‌یام بۆ گه‌لی كامبۆج، ژوماره‌ 29، خه‌زه‌لوه‌ری 1352، نۆڤه‌مبه‌ری 1973.
كوردستان، ئورگانی كومیته‌ی ناوه‌ندی "حدك" (ئێران)، ژماره‌ 30، سه‌رماوه‌زی 1352- دیسه‌مبه‌ری 1973.
كوردستان، ئورگانی كومیته‌ی ناوه‌ندیی "حدك"، شكستی ئه‌مریكا له‌ لاوس سه‌ركه‌وتنی هه‌موو گه‌لانی ئازادیخوازه‌، ژوماره‌ 4، بانه‌مه‌ڕی 1350- مای 1971.
كوردستان، ئۆڕگانی حیزبی دێموکڕاتی کوردستان، سمایل بازیار، قاسملوو، ناسیۆنالیزم و ئه‌ندێشه‌ی چه‌پ، قاسملوو تیتۆی كورد (3)، ژوماره‌ 709، 15 خه‌رمانانی 1396، 6 سێپتێمبه‌ری 2018.
كوردستان، ئۆرگانی كومیته‌ی ناوه‌ندی حیزبی دیموكراتی كوردستان (ئێران)، ژماره‌ 37، گه‌لاوێژی 1354 (ئه‌گۆست 1975).
كوردستان، ئۆڕگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دیموكراتی كوردستان (ئێران)، بایه‌خی شۆرشی مه‌زنی ئوكتوبه‌ر، ژماره‌ 21، خه‌زه‌ڵوه‌ری 1351- نوڤه‌مبه‌ری 1972.
كوردستان، ئۆڕگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دیموكراتی كوردستان (ئێران)، به‌یاننامه‌ی "حدك" ئێران له‌ سه‌ر رێككه‌وتنی ڤێتنام، ژماره‌ 23، ڕێبه‌ندانی 1351، فێبریواری 1973.
كوردستان، ئۆڕگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دیموكراتی كوردستان (ئێران)، پاش هیند و چین نوره‌ی ڕۆژهەڵاتی نێوه‌ڕاسته‌، ژماره‌ 24، ڕه‌شه‌ممه‌ی 1351، مارسی 1973.
كوردستان، ئۆڕگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دیموكراتی كوردستان (ئێران)، په‌ره‌پێدانی شۆڕش، ژماره‌ 102، به‌فرانبار و ڕێبه‌ندانی 1363 (جانیڤه‌ری و فێبریواری 1985.
كوردستان، ئۆڕگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دیموكراتی كوردستان (ئێران)، سه‌ری ساڵی "ئینقلابی سپی" شا، ژماره‌ 41، ڕێبه‌ندانی 1351، فێبریواری 1873.
کوردستان، ئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان (ئێران)، ژمارە 23، 1973.
ج- ڕۆژنامه‌ به‌ زمانی فارسی
مردم. (١٣٥٤) ارگان مركزی حزب توده‌ ایران، فرخنده‌ باد سی‌امین سال جنبش ملی و مترقی كردستان ایران، شماره‌ 150.
1.3 یاداشته‌كان
أ‌. یاداشته‌كان به‌زمانی كوردی
حیسامی: که‌ریم. (١٩٩٠) له‌ بیره‌وه‌رییه‌کانم (1970- 1975)، به‌رگی چواره‌م، ستۆکهۆلم، چاپخانەی ژین.
حیسامی، کەریم، (١٩٩١) لە بیرەوەرییەکانم (١٩٧٥_١٩٧٩) بەرگی پێنجەم، ستۆکهۆڵم.
قازی: ئەمیر. (2010) لە بیرەوەرییە سیاسییەکانم، ستۆکهۆلم.
1.4 كتێبه‌كان
أ‌. به‌زمانی كوردی
بارزانی: مه‌سعود. بارزانی و بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازیی کورد، شۆڕشی ئه‌یلوول، (1961- 1975)، به‌رگی سێیه‌م، به‌شی دووه‌م، ب.ش.
پرونهۆوێر: کارۆل. (٢٠٠٩) خولیا و مەرگی قاسملوو، وەرگێڕانی فەتاح کاویان، هەولێر چاپخانەی رۆژهەڵات.
پێشنەماز: ره‌سووڵ. (٢٠١٢) سه‌ربردەی‌ ژیانم، سلێمانی، چاپخانەی چوارچرا.
حه‌سه‌نزاده: ئاسۆ‌، مه‌نسوور مروه‌تی، به‌هاری 13٩٦ (2017) بیبلیۆگرافیای سیاسی ڕۆژنامه‌ی "كوردستان".
حیسامی: کەریم. (١٩٩٧)، پێداچوونەوە، کوردستانی ئێران 1947- 1978، بەرگی دووهەم، ستۆکهۆلم، چاپخانەی ماردین.
حەسەنزادە: عەبدوڵڵا. (١٩9٧) نیوسەدە تێکۆشان، دوو به‌رگ، بڵاوکراوەی کۆمیسیۆنی چاپەمەنیی حدکا.
حەمەدەمین: ئەحمەد. (٢٠١٠) چەند لاپەڕەیەک لە مێژووی نوێ و هاوچەرخی عێڕاق، هەولێر چاپخانەی موكریان، هه‌ولێر.
شەمزینی: عزیز. (٢٠٠٦) جولانه‌وه‌ی رزگاریی نیشتیمانی‌ی، وه‌رگێرانی: فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد، سلێمانی، لە بڵاوکراوەکانی سەنتەری لێکۆڵینەوەی ستراتیجیی کوردستان.
عه‌لی مه‌حموود: هۆشمەند (دكتۆر). (٢٠١٢) ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان، لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كه‌ له‌ دۆخی سیاسی بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كورد (1979- 1989)، هه‌ولێر، چاپخانەی شەهاب.
عه‌لی مەحموود: هۆشمه‌ند ٢٠٠٧، عەبدولرەحمان قاسملوو، ژیان و رۆڵی سیاسیی لە بزووتنەوەی رزگاریخوازی کورد دا، ١٩٣٠ -١٩٨٩، هەولێر
قاسملوو عەبدولڕەحمان، (1368) کورتە مێژووی ڕێبەرایەتیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، بڵاوکراوەی چاپەمەنیی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران.
قاسملوو: نەسرین. (٢٠١٤) ئورووپاییەک لە وڵاتی کورداندا، وەرگێڕانی ناهید حوسێنی، هەولێر، چاپخانەی سەردەم.
کەریمی: عەلی. (٢٠٠٥) ژیان و بەسەرهاتی عەبدولڕەحمانی زەبیحی (مامۆستا عولەما) سلێمانی، چاپخانەی کاربین.
گادانی: جەلیل. (٢٠٠٨) پەنجا ساڵ خەبات، کورتە مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، بەرگی یەکەم، چاپی دووهەم، دهۆک.
گەوهەری: حامید. (٢٠١١) كۆماری كوردستان، هەولێر، چاپخانەی شەهاب.
مستەفا: سۆزان کەریم. (٢٠٠٧) بەعسیزم و کورد (١٩٤٧- ١٩٧٥)، سلێمانی دەزگای چاپ و پەخشی حەمدی.
مەكداوڵ: دەیڤید، (2002) مێژووی هاوچەرخی كورد، و: ئەبوبەكر خۆشناو، سلێمانی.
ئینگڤاركارلسۆن و ئان ماری لینداگرین (2010)، سۆسیال دێموكراسی چیه‌‌؟ وه‌رگێرانی: كه‌ماڵ حه‌سه‌نپوور، هه‌ولێر.
ئەمین: نەوشیروان مستەفا. (1993) حكومەتی كوردستان (كورد لە گەمەی سۆڤیەتی‌دا)، هەولێر، ب.ش.چ.
ئەمین: نەوشیروان مستەفا. (١٩٩٨) په‌نجه‌كان یه‌كتری ئه‌شكێنن (دیوی ناوه‌وه‌ی ڕووداوه‌كانی كوردستان عێراق 1979- 1983) ب.ش.چ.
ب‌. به‌زمانی فارسی
آبراهامیان: یرواند. (١٣٨٣) ایران بین دو انقلاب، ترجمه‌: احمد گل محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی.
آشوری: داریوش. (١٣٥٨) دانشنامه‌ سیاسی، (فرهنگ اصلاحات و مكتبهای سیاسی) تهران، نشر مروارید.
اقبالی: علیرضا. (١٣٨١) مقدمه‌ ای برتشكیل سرمایه‌ و تفكراقتصادی احزاب و گروهمای سیاسی در ایران، تهران، نشر چاپپخش.
امین آوە: كامران، چپ سنتی و جنبش ملی كرد در ایران، نشر روشنگری، آلمان، 1395).
بابایی: غلامرضا. (١٣٦٩) فرهنگ علوم سیاسی، تهران، نشر ویس.
بهروز: مازیار. (١٣٨٠) شورشیان آرمانخواه، (علل ناكامی چپ در ایران) ترجمه‌: مهدی پرتو، تهران، نشر ققنوس.
جمعی از پژوهشگران، حزب توده‌ از شكل گیری تا فرو پاشی (1318- 1320) چاپ دوم، تهران، 1387.
جوانشیر ف.م، تجربە 28 مرداد، نظری بە جنبش ملی شدن نفت ایران، انتشارات حزب تودە ایران، تهران، 1359.
دانش: بهرام. (١٩٧٠) زندگی و آموزش لنین، نشریه‌ حزب توده‌ ایران، ب.ج.
روزبە: خسرو. (١٣٥٨) واژه‌های نو، برخی از واژه‌های آموزشی، تهران، انتشارات حزب توده‌ ایران.
طبری: احسان. (١٣٥٠) یاداشتها و نوشته‌های فلسفی، انتشارات حزب تووده‌ ایران.
طبری: احسان. (١٣٥٨) آموزش فلسفه‌ علمی، تهران، انتشارات حزب توده‌ ایران.
طبری: احسان. (١٣٥٨) الفبای مبارزه‌، انتشارات حزب توده‌ ایران، تهران، 1358.
طبری: احسان. (١٣٦٧) كژراهه‌ (خاطراتی از تاریخ حزب توده‌)، تهران.
فوران: جان، مقاومت شکنندە، تاریخ تحوالت اجتماعی ایران از سال ١٥٠٠ میلادی تا انقلاب ١٩٧٩، ترجمە احمد تدین، تهران، رسا، ١٣٧٧.
كاتوزیان: محمد علی همایون، خاطرات سیاسی خیلی ملکی، چاپ دوم، اروپا، آذر 1360. علیزاده: حسین‌، فرهنگ خاص علوم سیاسی، تهران، 1377.
کیانوری: نورالدین. (١٣٧٢) خاطرات نورالدین كیانووری، تهران، موسسه‌ تحقیقاتی و انتشاراتی دیدگاه.
لنین: آثار منتخب. (١٣٥٧) امپریالیزم بە مثابه‌ بالاترین مرحله‌ سرمایه‌داری، ترجمه‌: م.پ هرمز، مسكو.
نیك آیین: امیر. (١٣٥٩) ماتریالیزم تاریخی، ماتریالیزم دیالكتیك، جلد دوم، تهران، انتشارات حزب توده‌ ایران.
Published
2019-05-24
How to Cite
SAEED, Ismael A.. The Impact of Leftist on Political Movement of Eastern Kurdistan: Kurdistan Democratic Party as An Example (1970-1979). Koya University Journal of Humanities and Social Sciences, [S.l.], v. 2, n. 1, p. 36-46, may 2019. ISSN 2522-3259. Available at: <http://jhss.koyauniversity.org/index.php/jhss/article/view/106>. Date accessed: 08 dec. 2019. doi: https://doi.org/10.14500/kujhss.v2n1y2019.pp36-46.
Section
Articles