دیاریکەرانی گۆڕانی پێکهاتەیی لە کەرتی پیشەسازی لە عێراق بۆ ماوەی (٢٠٠٠-٢٠٢٢)
##semicolon##
https://doi.org/10.14500/kujhss.v9n1y2026.pp251-263##semicolon##
گۆڕانی پێکهاتەیی##common.commaListSeparator## بەهای زیادکراو##common.commaListSeparator## کەرتی پیشەسازی##common.commaListSeparator## پێکهاتەی ئابووری##common.commaListSeparator## بەرهەمهێنانپوختە
پڕۆسەی گۆڕانکاریی پێکهاتەیی لە کەرتی پیشەسازی لە عێراق لە ماوەی (2000-2022) دا بە چەندین هۆکار کاریگەری لەسەر بوو، کە لە جەوهەردا لەسەر گۆڕانکارییە ئابووری وکۆمەڵایەتییەکان بنیات نراوە کە زیاتر لە ئەنجامی کاریگەرییەکانی شەڕ وململانێکان وناسەقامگیری سیاسییە کە بۆ هەمووان ناسراون. توێژینەوەکە لەسەر کۆمەڵێک هۆکار بوو کە لایەنەکانی کاریگەری ئابووری وکۆمەڵایەتی لەخۆگرتبوو بە مەبەستی نیشاندانی کاریگەرییەکانیان لەسەر گۆڕانی پێکهاتەیی کەرتی پیشەسازی، کە بە بەهای زیادکراو بۆ کەرتی پیشەسازی وەک ڕێژەیەک لە بەرهەمی ناوخۆیی گشتی نیشاندەدرێت. توێژینەوەکە شێوازی ستانداردی پەیڕەو کرد لە ڕوونکردنەوەی ئەم کاریگەرییە، و ئەنجامەکانی سەقامگیری زنجیرە کاتییەکان پێویستی بەکارهێنانی شێوازی تاقیکردنەوەی سنوورەکان (ARDL) لە هاویەکخستنی نێوان گۆڕاوە مۆدێلەکاندا نیشان دا. لە دیارترین دەرەنجامەکان کە گەیشتوونەتە ئەو ئاستە ئەوەیە کە دامەزراندن لە کەرتی پیشەسازی وەک ڕێژەی لەسەدی کۆی دامەزراندن زۆرترین کاریگەری لەسەر بەهای زیادکراو هەبووە بە بەراورد بە گۆڕاوەکانی تر، ئەمەش ئاماژەیەکی ناڕاستەوخۆیە بۆ لاوازی کاریگەری کەرتی پیشەسازی لە عێراق لەسەر جووڵەی گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتییەکان و هەروەها کاریگەرییە سنووردارەکانی کاریگەرییەکانی لەسەر خەرجکردن لەسەر ژێرخانی ئابووری کە ئاراستەی بەهێزکردن و پەرەپێدانی چالاکییەکانی بەرهەمهێنان نەبوو. ئەمەش بەو مانایەیە کە بەرزبوونەوەی ڕەوتی بەهای زیادکراو لە کەرتی پیشەسازی عێراقدا ئاماژە بە بوونی گۆڕانکارییەکی پێکهاتەیی ڕاستەقینە ناکات، بەڵکو ڕەنگدانەوەی زیادبوونی داهاتی دراوی لێیەوە دروست دەبێت. بەم پێیە، توێژینەوەکە پێشنیاری پێویستی گرتنەبەری سیاسەتی ئابووری و پیشەسازی دەکات کە توانای ئاراستەکردنی توخمەکانی بەرهەمهێنانی هەبێت بەرەو ئەو کەرتانەی کە بەرهەمی بەرزیان هەیە، بەتایبەتی کەرتی بەرهەمهێنان، ئەمە جگە لە پێویستی بەپەلەی هەمەچەشنکردنی ئابووری عێراق، وکەمکردنەوەی تایبەتمەندی نەوتەکە کەرتەکە لە پێکهێنانی بەرهەمی گشتی ناوخۆدا، بە دامەزراندنی و پشتگیریکردنی چالاکییەکانی بەرهەمهێنان کە عێراق خاوەنی سوودێکی بەراوردکاریی هەیە لە بەرهەمهێنانیدا.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
سەرچاوەکان
جميلة الجوزي(2007)، مظاهر العولمة الاقتصادية وانعكاساتها على اقتصاديات الدول العربية، اطروحة دكتوراه مقدمة الى كلية العلوم الاقتصادية وعلوم التسيير بجامع الجزائر، الجزائر.
عبدالكريم محمود عبد (2019)، التغييرات البنيوية في الاقتصاد العراقي، مجلة الكتاب للعلوم الانسانية، المجلد الأول، العدد2.
عبدالوهاب محمد جواد الموسوي، أنغام فاضل عباس (2023)، الاقتصاد العراقي بين الريعية والتحول: التحديات وسبل المواجهة، مجلة الغري للعلوم الاقتصادي والادارية، المجلد 19، العدد
علا علي عباس الركابي وفلاح علي خلف الربيعي(2022)، دورقطاع الصناعة التحويلية في التغييرات الهيكلية في الاقتصاد العراقي للمدة 2003-2018، المجلة العراقية للعلوم الاقتصادي، السنة 20، العدد 75، كانون الأول.
علي طالب حسين (2021)، سبل الارتقاء بقطاع الصناعة التحويلية لتصحيح اختلال هيكل الاقتصاد العراقي، مجلة كلية الرافدين الجامعة للعلوم، العدد 48.
فرهاد عباس عبدالعزيز شيخ مه مي (2023)، أثر التغييرات الهيكلية في قطاع الصناعات التحويلية على النمو الاقتصادي للمدة (2000-2021) لبلدان مختارة، اطروح دكتوراه مقدمة الى كلية الاداروالاقتصاد بجامعة دهوك، دهوك.
محمد علي موسى المعموري، المقايضة بين متطلبات التغير الهيكلي في الاقتصاد العراقي وتوفير الحاجات الأساسية للمجتمع للمدة 2003-2013 (2015)، مجلة المستنصرية للدراسات العربية والدولية, 2015, المجلد المجلد 12, العدد 52.
نور شدهان عداي (2021)، دور الصناعة في تغيير البنيان الانتاجي بالاقتصاد العراقي للمدة (2004-2018)، مجلة الريادة للمال والأعمال، المجدلد الثاني (إصدار خاص)، شهر آب.
Zeki Fattah (1979),Development and Structural Changes in the Iraqi Economy and Manufacturing Industry(1960–1970), Journal of World Development, Vol. 7, No. 8/9 August –September.
Falah.K.Ali Alrubaie (2000), Analysis The Structure of Production and Sectoral Relationships in Iraqi Economy During the Period (1970 -1990), Munich Personal RePEc Archive, 5 October.
Ester G. Silva & Aurora A.C. Teixeira (2008), Surveying structural change: Seminal contributions and a bibliometric account, Elsevier B.V.
Nayak, Purusottam and Mishra, SK (2009), Structural Change in Meghalaya: Theory and Evidence, Munich Personal RePEc Archive, 15 June.
Murat Arsel and Anirban Dasgupta (2013), Structural Change, Land Use and the State in China: Making Sense of Three Divergent Processes, European Association of Development Research and Training Institutes, 6 September.
Oyelaran-Oyeyinka, B., & Lal, K. (2016), Structural Transformation and Economic Development : Cross regional analysis of industrialization and urbanization. Taylor & Francis.
Berthold Herrendorf et. al, (2013), Growth and Structural Transformation, NBER Working paper series, Cambridge, April.
UN-Habitat (2016), Structural Transformation in Developing countery: cross regional analyese, United Nations Human Settlements Programme, Nairobi GPO Kenya.
Vladislav Marjanović (2015), Structural changes and structural transformation in a modern development economy, Economic Themes, 53 (1).
Gabardo et. al, (2017), The incorporation of structural change into growth theory: A historical appraisal, Elsevere B.v.
J. G. Williamson et al. (1989), The Balance between Industry and Agriculture in Economic Development, International Economic Association.
Manuel Garcia-Santana et al. (2021), Investment Demand and Structural Change, UPF, Barcelona GSE, CREi and CEPR, March.
Ezo Emako et al. (2022), The effect of foreign direct investment onstructural transformation in developing countries, Cogent Economics & Finance, September.
Kyzy A. A. (2020), Impact of technological progress on economic growth in developed countries. accounting for model uncertainty and reverse causality. Lazarski University. Paper submitted to.
Margret McMilian et. al, (2014), Globalization, Structural Change, and Productivity Growth, with an Update on Africa, Elsevier Ltd, World Development Vol. 63.
Pedro M. G. Martins (2019), Structural Change Rediscovered: The Role of Human and Physical Capital, Research & Policy Briefs From the World Bank Malaysia Hub, No. 24, July.
Alessandro Nuvolari & Emanuele Russo (2019), Technical progress and structural change: A longterm view, EconStore, Provided in Cooperation with: Laboratory of Economics and Management (LEM), Sant'Anna School of Advanced Studies.
James Medhurst, Nick Henry (2011), Impacts of Structural Change: Implications for policies supporting transition to a Green Economy, Final Report by GHK, 22 March.
Rémi Jedwab et. al, (2013), Urbanization with and without Industrialization, Institute for International Economic policy, October.
Soyoung Kim et. al, (2021), On the Role of Structural Transformation in Demographic Change: Evidence from Multi-Generation Tracking Survey in the Philippines, Regional Conference on Health and Socioeconomic Well-Being of Older Persons in Developing Asia: Role of Individual and Household Datam, 08 september.
Barthélémy Bonadio et. al, (2023), Globalization, Structural Change and International Comovement, NBER Working Paper No. 31358, June.
Monica Martinez-Bravo & Leonard Wantchekon (2023), Political economy and structural transformation: democracy, regulation and public investment, Oxford Development Studies, UK Limited, trading as Taylor & Francis Group, 17 Nov.
Acemoglu, D. et. al, (2005), Institutions as a fundamental cause of long-run growth, Elsevier B.V.
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##
