شیكردنه‌وه‌یه‌كی جوگرافی بۆ به‌دیارخستنی له‌ ناوچوونی پۆشاكی ڕووه‌كی له‌ ئاوزێلی ڕووباری كۆیه‌ وچۆنیه‌تی ڕێگری لێی به‌ به‌كارهێنانی(GIS & RS )

توێژەران

  • بنار عەبدولخالق بەکر بەشی جوگرافیا، فاکەڵتی پەروەردە، زانکۆی کۆیە، هەرێمی کوردستان، عێراق https://orcid.org/0000-0003-3191-0704
  • سەنا عەبدولباقی بەکر بەشی جوگرافیا، کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەلاحەدین-هەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق https://orcid.org/0009-0004-8509-791X
  • سنور ئەحمەد ڕەسول بەشی جوگرافیا، کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەلاحەدین-هەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق https://orcid.org/0009-0009-0691-6945

##semicolon##

https://doi.org/10.14500/kujhss.v9n2y2026.pp414-422

##semicolon##

ژینگه‌ی ڕووه‌كی##common.commaListSeparator## له‌ناوچوونی پۆشاكی ڕووه‌كی##common.commaListSeparator## ئاوزێلی ڕووباری كۆیه‌##common.commaListSeparator## گۆرانكاری ئاووهه‌وایی##common.commaListSeparator## ناوچه‌ی خاڵی

پوختە

ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ شیكردنه‌وه‌یه‌كی جوگرافییه‌ بۆ به ‌دیارخستن و زانینی قه‌باره‌ی له‌ ناوچوونی پۆشاكی ڕووه‌كی له‌ ئاوزێلی ڕووباری كۆیه‌، له‌ ڕێگای به‌كارهێنانی ئامرازی نوێوه‌، بۆ دیاریكردنی ئه‌و ناوچانه‌ی كه‌ ڕووبه‌ڕووی له‌ ناوچوونبونه‌ته‌وه‌ له‌گه‌ڵ ده‌ستنیشانكردنی چۆنیه‌تی ڕێگری لێی. به‌ پێی توێژینه‌وه‌كان سه‌ڵمێندراوه‌ كه‌ گۆرانكاری له‌ ژینگه‌ی ڕووه‌كی په‌یوه‌ندێكی پته‌وی به‌ بارودۆخی ڕاڕای ئاووهه‌وایی هه‌یه‌. له‌م توێژینه‌وه‌دا ئاوزێلی ڕووباری كۆیه‌مان هه‌ڵبژاردووه‌، كه‌ ده‌كه‌وێته‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراق، له‌ باشوری ڕۆژئاوای پارێزگای هه‌ولێر به‌ دیاریكراوی ده‌كه‌وێته‌ ناوه‌راستی قه‌زای كۆیه‌ كه ‌سه‌ر به‌ پارێزگای هه‌ولێره‌، ڕووبه‌ری ناوچه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ ده‌گاته‌ (584،2) كم2. له‌م توێژینه‌وه‌ پشت به‌ به‌كارهێنانی وێنه‌ی ئاسمانی ومانگی ده‌ستكرده‌(Landsat 8)(band 1,7) به‌ستراوه‌، بۆ دووكاتی جیاواز. یه‌كه‌میان وه‌رگێراوه‌ له‌ ڕێككه‌وتی (1/6/2003)، دووه‌میان له‌ ڕێككه‌وتی (1/6/2023) بۆ به‌دواداچوون له‌ گۆرانكاری و‌ له‌ناوچوونی پۆشاكی ڕووه‌كی له‌ ئاوزێلی ڕووباری كۆیه‌، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ ده‌ستمان كرد به‌ كرداری به‌شبه‌شكردن و پۆڵینكردنی ناوچه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ به‌ ڕێگای نا شه‌پۆڵی كه‌ به‌ یه‌كێك له‌ كرداره‌كانی نوێیه‌كان داده‌نرێت. له‌سه‌ر ئه‌م بنه‌مایه‌ ناوچه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ پۆڵینكرا بۆ سێ به‌رگی ڕووه‌كی كه‌ بریتن له‌ (دارستان، گژوكیا، ناوچه‌ی خاڵی- نیشته‌جێبوون). له‌م توێژینه‌وه‌ بۆمان ده‌ركه‌وت، كه ڕووبه‌ر‌ی ناوچه‌ی خاڵی – نیشته‌جێبوون زیادیكردووه‌ له‌سه‌ر هه‌ژماری ناوچه‌ی دارستنان و كژوگیا، فاكته‌ری ئاووهه‌وایی به‌ كاریگه‌رترین فاكته‌ر داده‌نرێت، كه‌ به‌رپرسیاره‌ له‌م گۆرانكارییه‌، كه‌ له‌ ڕووه‌كی سروشتی ناوچه‌كه‌ ڕوویداوه‌. ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌م گۆرانكارییه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌،كه‌ ئاووهه‌وای جیهان به‌ خۆیه‌وه‌ بینیه‌وه‌. پلانی لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ش پێكهاتووه‌ له‌ سێ ته‌وه‌ر، ته‌وه‌ری یه‌كه‌م تایبه‌ت كراوه‌ به‌ ناساندنی تایبه‌تمه‌ندییه‌ سروشتییه‌كانی حه‌وزی ڕووباری كۆیه‌. ته‌وه‌ری دووه‌م باس له‌م هۆكارانه‌ ده‌كات، كه‌ كاریگه‌ریان له‌سه‌ر له‌ناوچوونی پۆشاكی ڕووه‌كی له‌ ناوچه‌ی لێكۆڵینه‌وه‌ هه‌یه‌. ته‌وه‌ری سێیه‌م ته‌رخانكراوه‌ بۆ دیاریكردن ئه‌م گۆرانكاریانه‌ی، كه ‌به‌سه‌ر پۆشاكی ڕووه‌كی ناوچه‌ی لێكۆلینه‌وه‌ داهاتووه‌ له‌گه‌ڵ چۆنیه‌تی رووبه‌رووبوونه‌وه‌ی.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

زانیاریی کەسیی نوسەر

بنار عەبدولخالق بەکر, بەشی جوگرافیا، فاکەڵتی پەروەردە، زانکۆی کۆیە، هەرێمی کوردستان، عێراق

Bnar Abdulkhaliq Bakir earned her B.A. degree in geography from the University of Salahaddin in 2001, her M.A. in natural resource geography from Koya University in 2008, and her PhD. In soil geography from Koya University in 2023. She has taught geography courses at the undergraduate degree in Raparin University for two years from 2011 to 2013 as a part-time lecturer. Currently, she is a full-time lecturer of geography in the Geography Department at the Faculty of Education at Koya University.

سنور ئەحمەد ڕەسول, بەشی جوگرافیا، کۆلێژی ئاداب، زانکۆی سەلاحەدین-هەولێر، هەرێمی کوردستان، عێراق

Dr. Snur A. Rasool is a Visiting Professor at Salahaddin University-Erbil, College of Arts. She holds a B.Sc. in Geography and an M.Sc. in Environmental Certification with a focus on the Erbil Plain. She earned her Ph.D. in Geomorphology and is an active member of the Scientific Committee in her department. With a strong academic background and expertise in environmental and geographical studies, Dr. Rasool contributes significantly to research and education in her field.

سەرچاوەکان

صدرالدين نورالدين أبوبكر (2003) الآفات والأمراض النباتية (الجزء الأول), أربيل: مطبعة وزارة الزراعة.

علاء داوودالمختار و حسين مجاهد مسعود(2011) أساسيات الجغرافيا الطبيعية،عمان، دار زهران للنشر والتوزيع،

غانم, على احمد. (2003). الجغرافيا المناخية. عمان، الأردن: دار المسيرة للنشر والتوزيع، الطبعة الأولى.

ل.م.تورك و ه. د.فوث. (1978). أساسيات علم التربة. (صالح محمود دميرجي و عبدالله نجم العاني، المترجمون) بغداد: مطبعة جامعة بغداد.

محمد السيد غلاب(2004) الجغرافيا العامة الطبيعيو والبشرية، الاسكندرية،مؤسسة الشباب الجامعة،.

إقليم كوردستان العراق، وزارة الزراعة والمصادر المائية، مديرية الزراعة كويه، شعبة التخطيط والمتابعة، بيانات غير منشور.

إقليم كوردستان العراق، وزارة الزراعة والمصادر المائية، مديرية الزراعة كويه، قسم الغابات، بيانات غير منشور.

المنظمة العالمية لإرصاد الجوي (الطقس – المناخ - المياه), والشراكة العالمية للمياه (2014) المباديء التوجيهية للسياسات الوطنية الإدارة الجفاف.

برنامج .(Arc GIS v10.6)

اعتماداً على فايل (DEM 15 Mt) من موقع

(Landsat 8-Band 1-7) من برنامج Arc GIS V10.8)).

Varoujan K. Sissakian Geological maps of Kirkuk and Sulaimaniyah quadrangles 1

scale 1:250000, Iraq, Geological Survey Publications, Baghdad.

P.Buring, Soils and Soil conditions in Iraq, Ministry of Agriculture, Baghdad Iraq, 106.1960.

https:/earthexplorer.USGS.gov

بڵاو کرایەوە

2026-08-05

چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە

بەکر ب. ع., بەکر س. ع. and ڕەسول س. ئ. (2026) “شیكردنه‌وه‌یه‌كی جوگرافی بۆ به‌دیارخستنی له‌ ناوچوونی پۆشاكی ڕووه‌كی له‌ ئاوزێلی ڕووباری كۆیه‌ وچۆنیه‌تی ڕێگری لێی به‌ به‌كارهێنانی(GIS & RS )”, گۆڤاری زانکۆی کۆیە بۆ زانستە مرۆڤایەتی و کۆمەڵایەتییەکان, 9(2), pp. 414–422. doi: 10.14500/kujhss.v9n2y2026.pp414-422.

توێژینەوە هاوشێوەکان

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

تۆ دەتوانیت گەڕانی پێشکەوتو کارا بکە بۆ دۆزینەوەی توێژینەوە هاوشێوەکان بەکار بهێنیت بۆ ئەم توێژیینەوەیە.