پەیوەندیی نێوان ئاین و جینۆساید؛ ئێزدییەکان وەک توێژینەوەی حاڵەت
##semicolon##
https://doi.org/10.14500/kujhss.v9n2y2026.pp540-557##semicolon##
ئایین##common.commaListSeparator## جینۆساید##common.commaListSeparator## ئێزیدییەکان##common.commaListSeparator## دەستەبژێری ئایینی ئیسلام##common.commaListSeparator## لەمرۆڤخستنپوختە
ئەو توێژینەوەیە دەپەرژێتە سەر پەیوەندی و یەکتربڕینی "ئاین" و "جینۆساید"، بە تیشکخستنە سەر نمونەی جینۆسایدی ئێزیدییەکان. ئامانجی سەرەکیی توێژینەوەکە بریتییە لە شیکردنەوەی چۆنیەتیی بەکارهێنانی ئاین وەک پاڵنەر و ئامرازێک بۆ ڕەوایەتیدان بە لەناوبردنی کەمینە ئاینییەکان و پڕکردنەوەی ئەو کەلێنە مەعریفییەی کە لە هەستیاریی ئاینیی ئەم کەیسەوە سەرچاوەی گرتووە. لەسەر ئاستی میتۆدۆلۆژیا، توێژینەوەکە پشت بە چوارچێوەی تیۆریی "شێوەگەری کۆمەڵایەتی" (Social Figuration) نۆربێرت ئەلیاس دەبەستێت. هەروەها چەمکەکانی وەکو "توندوتیژیی بونیادی "ستراکتۆرال"، "بەئەویدیکردن" (Othering)، بۆ شیکردنەوەی گوتاری ئاینی بەکاردەهێنێت. کۆمەڵگە و نمونەی توێژینەوەکە لەو گوتارە ئاینیانە پێکهاتون، کە چەکدارانی دەولەی ئیسلامی (داعش) لە 2014 دا بەکاریانهێناوە، لەگەڵ ئەو گوتارەی کە لەلایەن بەشێک لە نوێنەرانی ئیسلامی سیاسی و ئیسلامی ئاینییەوە دژ بە ئێزدییەکان بەرهەمهێنراوە. گرنگترین ئەنجامەکانی توێژینەوەکە دەریدەخەن، پەیوەندیی ئاین و جینۆساید لە سێ پۆلێنکردنی سەرەکیدا کورت دەبنەوە، کە بریتین لە: بەئەویدیکردن (othering)، پاساوهێنانەوە و ڕەوایەتیدان (justification)، دەسەڵات و ڕێپێدان بە تاوانەکان (authorization). توێژینەوەکە دەگەڕێتەوە سەر ئەو دەرەنجامەی کە دامەزراوە ئاینییەکان و دەسەڵاتی ئاینی، تەنانەت ئەگەر ڕاستەوخۆش بەشدار نەبن، لەڕێگەی گوتارەکانیانەوە زەمینەیەکی ڕەوا بۆ جینۆسایدکاران سازدەکەن و تاکەکان (بە ئاگا یان بێئاگا) ئاین وەک بونیادێکی چالاک بۆ لەناوبردنی ئەوانی دیکە بەکاردەهێنن.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
سەرچاوەکان
حوزنی موکریانی، ح. (2001). مێژووی میرنشینی سۆران. پێداچوونەوەی عیماد ئەحمەد جەواھیر، هەولێر: بڵاوکراوەی ئاراس. (لێرەدا وەک "موفتیی ڕواندز" ئاماژەی پێکراوە).
ئەلبوتانی، ع. ع (2013). کورد لە مێژووی عوسمانیدا )کۆتایی سەدەی هەژدە - نیوەی یەکەمی سەدەی نۆزدە(. وەرگێڕانی: جیهاد خاوەندی، هەولێر: ئەکادیمیای کوردی.
ابن أبي شيبة، ع. (2004). الكتاب المصنف في الأحاديث والآثار. تحقيق: حمد بن عبدالله الجمعة ومحمد بن إبراهيم اللحيدان، الرياض: مكتبة الرشد.
بەگیخانی، ن.، گیل، ع. و کوبێڵ، ک. (2015). کوشتن بە ناوی شەرەف: لێکۆڵینەوەیەکی تیۆری و مەیدانی لە کۆمەڵگەی کوردیدا. وەرگێڕانی: ئاسۆس هەردی، سلێمانی: ناوەندی غەزەلنووس.
تەبەری، م. (1987). تاريخ الأمم والملوك (تاريخ الطبري). بەرگی ٩، لێکۆڵینەوەی: محەمەد ئەبولفەزل ئیبراهیم، بێروت: دار التراث.
الدملوجي، ص. (1949). الإيزيدية. الموصل: مطبعة الاتحاد. (باس لە دەقی فەتواکەی مەلا ساڵح دەکات لە لاپەڕەکانی پەیوەست بە ساڵی (1832).
الماوردي، أ. (1989). الأحكام السلطانية والولايات الدينية. بیروت: دار الكتب العلمية.
ئیبن ئەبو شەیبە، ع. (1988). المصنف في الأحاديث والآثار. لێکۆڵینەوەی: سەعید ئەللێحام، بێروت: دار الفكر.
Mufty, H., (2024). Şeytan peristan li çi digerin..?! (What are the devil worshipers looking for..?), 7 August, 2024. Available at: https://web.facebook.com/share/p/1YzgnPD5xf/
KIRSU, (2024). 'Joint announcement from the Ministry of Endowments and Religious Affairs and the Union of Islamic Scholars of Kurdistan', Kurdistan Islamic Religious Scholars Union, "ڕاگەیێندراوێکی ھاوبەش لە وەزارەتی ئەوقاف و کاروباری ئاینی و یەکێتی زانایانی ئاینی ئیسلامی کوردستانەوە", 15 August. Available at: https://shorturl.at/ECIjx (Accessed: 16 August 2024).
Al Arabiya.net (2020) 'Yazidi rape victims: Outcast children in Iraq' "ضحايا اغتصاب الإيزيديات.. أطفال منبوذون في العراق", Al Arabiya.net, Available at: https://shorturl.at/NaeHG (Accessed: 16 August 2024).
Alarabiya (2007) 'Yazidi Council denounces killing of girl who fell in love with Muslim and calls for perpetrators to be held accountable' "مجلس الإيزيديين يندد بقتل فتاة عشقت مسلما ويدعو لمحاسبة الفاعلين", Alarabiya, Available at: https://shorturl.at/BiHEY (Accessed: 16 August 2024).
Arabic (2024) 'Qasd warns: ISIS is gathering 10,000 undercover fighters' ""قسد" تحذر: داعش يجمع صفوفه بـ10 آلاف مقاتل متخفٍّ", Arabic, Available at: https://shorturl.at/MwzxE (Accessed: 16 August 2024).
Al-Butani, A.A. (2013) Research and study of the philosophy and nature of the Yazidi religion “دراسات ومباحث في فلسفة وماهية الديانة الايزيدية”. Dohuk: Scientific Research Center.
Al-Kubra, A.B.K.B.S. (2019) Foreign Fighters in the Leaked ISIS Documents: An Analytical Study of Those Coming From the Kingdom of Saudi Arabia "المقاتلون الألجانب في وثائق “داعش” المُسَرَّبة". King Faisal Center for Research and Islamic Studies.
ALO , S. K. and VIAN, A. A. (2021) “إيزيديو شنكال والأرمن 1914-1918 دراسة في موقف الإيزيديين من المذابح الأرمنية”, Journal of Duhok University, 24(1), pp. 460-474. doi: 10.26682/schjuod.2021.24.1.26.
Alo, S.K. and Lazo, A.H. (2021) 'Ezidis in a number of writings of Iraqi historians' "الايزيدية في عدد من كتابات المؤرخين العراقيين", Journal of Duhok University, 42(1: Humanities and Social Sciences), pp. xx-xx.
Al-Hamd, M.A.H. (2001) The Yazidi Religion Between Islam and Manawiyah (الیزیدیة بین الاسلام والمانویة). Al-Mahtadin Al-Islamiya.
Awda, D. (2024) '“Organized whirlwind” forces Yazidi families to flee Iraqi Kurdistan' ""زوبعة منظّمة" تدفع عائلات إيزيدية للفرار من كردستان العراق", Alhurra, 9 August. Available at: https://shorturl.at/kgF7e (Accessed: 16 August 2024).
Baghdad Today (2024) 'Following the "Organized Incitement Storm"... The Ezidis' fleeing from Kurdistan has stopped and the situation is very calm' "عقب "زوبعة التحريض المنظمة".. فرار الإيزيديين من كردستان", Baghdad Today, 19 August. Available at: https://shorturl.at/cvheH (Accessed: 16 August 2024).
Faisal, B. (2019) 'The issue of women's captivity and the crisis of Islamic jurisprudence' " قضية سبي النساء وأزمة الفقه الإسلامي ", [Website Name], 2 October. Available at: https://shorturl.at/SFAfo (Accessed: 16 August 2024).
Habib, K. (2003) Yazidism is an ancient religion that resists the vicissitudes of time (الأيزيدية ديانة قديمة تقاوم نوائب الزمن ). Ministry of Education Press.
Hormi, H. (2024) 'The language of the Yazidi religion and its identity' " لغة الدين الإيزيدي وهويته", Kurdistan Newspaper, Available at: https://www.rojnamakurdistan.com/ar/node/1488 (Accessed: 16 August 2024).
Welate Me (2007) 'Dialogue with the Kurdish writer and researcher (Khalil Jundi)' " حوار مع الكاتب والباحث الكردي (خليل جندي)", Available at: https://shorturl.at/0M38j (Accessed: 16 August 2024).
Yusri, M. (2023) 'From the Ottoman "firmans" to the ISIS massacres; How did the Yazidis defend their existence over the centuries? “من "فرمانات" العثمانيين إلى مذابح داعش”, irfaasawtak, Available at: https://shorturl.at/jYCuO (Accessed: 16 August 2024).
Allison, C. (2001) . The Yezidi Oral Tradition in Iraqi Kurdistan. Routledge. P.26.
Angeles, R.C.C., (2019). HISTORICAL PERSECUTION TOWARDS A CONTEMPORARY ISSUE: THE CONTINUING NEGLECT OF YAZIDI HUMAN RIGHTS. Asian People Journal (APJ), 2(2), pp.92-104.
Assembly, U.G.,(1948). Universal declaration of human rights. UN General Assembly, 302(2), pp.14-25.
Ebied, R., (1998). Devil Worshippers: the Yazidis. Sydney Studies in Religion.
Cook, J. and Vale, G.A. (2018) From Daesh to 'Diaspora': Tracing the women and minors of Islamic State. International Centre for the Study of Radicalisation.
Dabiq، (2014). 'The Failed Crusade', The Revival of Slavery Before the Hour, Issue 4, Dhul-Hijjah 1435.
Islamweb, (2004). 'Yazidism..its origins..its founder..its beliefs', Fatwa, Available at: https://shorturl.at/zgjKT (Accessed: 16 August 2024).
Elias, N., (1978). What is sociology? Columbia University Press.
Jwaideh, W., 2006. The Kurdish national movement: Its origins and development. Syracuse University Press.
Kmeid, A., (2018). THE EIGHT STAGES OF GENOCIDE 20TH CENTURY GENOCIDES ACCORDING TO GREGORY STANTON’S CRITERIA.
Ligios, G., (2024). 'Yazidi survivors of Sinjar massacre alarmed by Iraq’s move to close camps', The Guardian, 21 June. Available at: https://shorturl.at/m8y09 (Accessed: 16 August 2024).
Mame, S., (2023). 'The language of reason against the language of murder!', Facebook, Available at: https://shorturl.at/lIaiV (Accessed: 16 August 2024).
McCants, W., (2014). Satan’s Slaves: Why ISIS Wants to Enslave a Religious Minority in Iraq. Markaz Blog, Brookings Institution.
Omarkhali, K., (2017). The Yezidi religious textual tradition: from Oral to Written. Categories, Transmission, Scripturalisation and Canonisation of the Yezidi Oral Religious Texts, pp.23-24.
Sadiq, I., (2021). Origins of the Kurdish genocide: Nation building and genocide as a civilizing and de-civilizing process. Rowman & Littlefield.
Segre, S., (2020). Bauman, Elias and Latour on modernity and its alternatives: Three contemporary sociological theorists on modernity and other options. London: Anthem Press.
Saleem, Z. and Mansour, R. (2024) Responding to instability in Iraq’s Sinjar district. Available at: https://shorturl.at/n2Gcy (Accessed: 16 August 2024). Stebbins, A., 2009. The Chinese civilizing process: Eliasian thought as an effective analytical tool for the Chinese cultural context (Doctoral dissertation, Murdoch University).
United Nations. General Assembly, (1949). Universal declaration of human rights (Vol. 3381). Department of State, United States of America.
Stanton, G.H., (2013). The ten stages of genocide.
##submission.downloads##
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##
