موقع الفكرة الوطنية الثورية في مم وزين لأحمدي خاني
DOI:
https://doi.org/10.14500/kujhss.v9n1y2026.pp193-202الكلمات المفتاحية:
الافکار الثوریة والقومیة، خاني، مم وزین، الکورد، الكيان الكوردستانيالملخص
جرت في هذا البحث الموسوم ب "مکانة الأفکار الثوریة والقومیة في مەم وزین الأحمدی خانی. محاولة إثبات موضوع القومیة والامة بالتوثیق. لقد أخذنا بآراء وافکار عدد من الکتاب والمفکرین والفلاسفة لهذا الغرض وذالک من المعاصرین ومن بلدان مختلفة، وذالک لتوضیح الثوریة علی نحو أکثر وضوحا، وحتی تلک الآراء المختلفة والمتناقضة وقد أشرنا الیها بصیغة نماذج والمنتمیة الی الحضارتین الشرقیة والغربیة. کما تم التعریف بالامة والقومیة. وقد حاولنا ان نقوم بمقارنة بین تلک العلاقة القائمة بین المفکرین والفلاسفة القدماء والجدد وما قدمە أحمدی خانی من أراء وأفکار في "مەم وزین". وقد تبین لنا ان أحمدی خانی في ما طرحە من أفکار وآراء فلسفیة حول القومیة والوطن وقضیة شعبە، کان في صف هٶلاء المفکرین والفلاسفة في العالم، وقد تحدث قبل هٶلاء جمعیا، عن أهمیة وجود کیان مستقل. وقد تم تسلیط الضوء علی جوانب عدة من الثوریة والقومیة في "مەم وزین" وکیف ان أحمدی خانی وظف شخصیاتە ولماذا کتب "مەم وزین"؟ قامت آراء احمدی خانی علی اساس علمي، فقد کان یدرک جیدا الوضع في الشرق الاوسط وتحدث عن الظلم والاضظهاد. وفي الختام یری ان ارادة الشعب هي التي تنتصر، ویجعل المضظهدین یتخلون عن الظلم ویصغون الی صوت الحریة.
التنزيلات
المراجع
ئیبراهیم، موسی (٢٠٠٧) فیکری سیاسی خورئاوا لە مەکیاڤیللیەوە تا مارکس: کوردستان، سلێمانی:دەزگای چاپ و بەخش و سەردەم.
ئامێدی، صادق بهاء الدین (١٩٧٨)، نووبهارا ئەحمەدێ خانی: بەغدا.
ئامێدی، صادق بهاء الدین (١٩٨٠)، هوزانڤانێن کورد: بەغدا: چاپخانەیا کوری زانیاری کورد.
بەگلۆ، ڕامین جەهان (٢٠٠٢)، مودێرنەکان: جهێ چاپکرنێ (؟).
جیهانی، پەروێزێ (٢٠٠٧)، مەم و زین: بەرگێ ئێکێ، چاپا ئێکێ، دهوک-کوردستان: چاپخانەیا خانی.
خانی، ئەحمەدێ (١٩٦٢)، مەم و زین: رۆدینکو، موسکو: ئێکەتییا سوڤیەتی.
خانی، ئەحمەدێ (١٩٦٨)، مەم و زین، ئامادەکرن: گێو موکریانی، هەولێر: چاپخانەی کوردستان.
خانی، ئەحمەدێ (١٩٩٠)، مەم و زین: شلوڤەکرن: ئەمین ئوسمان، چاپا ئێکێ، بەغدا-عێراق: چاپخانا حافظ.
خانی، ئەحمەدێ (٢٠٠٨)، مەم و زین: بەرهەڤکرن: تەحسین ابراهیم دۆسکی، هەولێر- کوردستان: چاپخانەیا حاجی هاشم.
دوسکی، تەحسین ئیبراهیم (٢٠١٦)، دیوانا ئەحمەدێ خانی: دهوک: سپیرێز. دیسان (٦) هوزانێن دی د وێ دیوانێدا هەنە نەپشت ڕاست یێن خانینە لێ هندەک ددەن پال خانی، بنێرە ل٨٣-١٠٦. دیسان دیوانا ئەحمەدێ خانی ژ لایێ عبدالرحمن دورە ڤە هاتیە ئامادەکرن و چاپکرن و جارەکا دی ل دهوکێ هاتییە چاپکرن. دهوک، ٢٠٠٨، چاپخانەیا هاوار، (١٩٩) لاپەرەیە. هەروەها إسماعیل بادی ل ژێر ناڤێ ژ هەلبەستێن ئەحمەدێ خانی ل سالا ١٩٩٦ێ دیوانا وی چاپکریە و (١٣٣) لاپەرەیە.
دی سمیس، ئەنتونی (٢٠٠٤)، نەتەوەخوازی- تیوری و ئایدیۆلۆجی و مێژو: هەولێر: دەزگای ئاراس.
رەشید، فندی (١٩٩٦)، هزر ل جەم خانی: ڤێستەڤالا خانی-دهوک٢٠-٢٣/٦/١٩٩٥، چاپخانەیا هاوار-دهوک.
سجادی، علاء الدین (١٩٥٢)، مێژووی ئەدەبێ کوردی: بەغدا- عێراق: چاپخانەیا(؟).
عەلی، جەعفەر (٢٠٠٤): ناسیونالیزم و ناسیونالیزمی کوردی: سلێمانی، چاپخانەی رەنج.
محمد، کامیران (٢٠٠٥)، قوناغەکانی گەشەکردنی بیری نەتەوایەتی لەشیعری کوردیدا-لە سەرەتاوە تا کوتایی سەدەی بیستەم ٨٤٠-٢٠٠٠ز: نامەی دکتورا، زانکوی صلاح الدین، کولیژی زمان.
مکوریانی، هەژار(١٩٨٩)، مەم و زین-ئەحمەدێ خانی: ئامادەکردنی: ، ئەنستیتوتا کوردی ل پاریس.
مەلا محەمەد، ئارامی (؟)، چی گیڤارا ژیان و خەباتی شورەشگێرێک: چاپی یەکەم، چاپخانەی(؟).
یوسف، رێزان شڤان (٢٠١٢)، هیومانیزم د هوزانا نوی یا کوردیدا: دهوک، کوردستان: چاپخانا هاوار.
شیخە، میشل (٢٠١٤)، الفکر السیاسي الحدیث والمعاصر: دمشق: مطبعة جامعة دمشق.
عمر، حیدر (٢٠٠٠)، أحمد خاني في الملحمة الشعریة مەم و زین.
فرهاد ، شاکلي (١٩٩٥)، الوعی القومي الکردي في مەم و زین احمد خانی: ط١، بیروت -لبنان.
التنزيلات
منشور
كيفية الاقتباس
إصدار
القسم
الرخصة
الحقوق الفكرية (c) 2026 Kamiran Nabi

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.



