سیستمی جێنشینی لە دەوڵەتی ساسانیدا هەلومەرجەکانی و کاریگەریی لە جێگیریی سیاسیدا٢٢٤-٦٥١ز
##semicolon##
https://doi.org/10.14500/kujhss.v9n2y2026.pp277-285##semicolon##
دەسەڵات##common.commaListSeparator## سیستمی جێنشینی##common.commaListSeparator## دەوڵەتی ساسانی##common.commaListSeparator## خانەدانەکان##common.commaListSeparator## ململانێی سیاسیپوختە
ئەم توێژینەوەیە بە ناو نیشانی "سیستمی جێنشینی لە دەوڵەتی ساسانیدا -هەلومەرجەکانی و کاریگەری لە جێگیریی سیاسیدا ٢٢٤-٦٥١ ز"، توێژینەوەیەكی شیکارییە، بە پێداچونەوەی مێژوی دەستاودەستکردنی دەستەڵات لەنێو بنەماڵەی دەسەڵاتداری ساسانیدا، پۆلێنی شێوازەکانی دانان یان جێگرتنەوەی جێنشینەكانی ئیمپڕاتۆری ساسانی دەكات، تا ڕونی بكاتەوە كە پڕۆسەی دانانی جێنشین تا چەند بەپێی سیستمی پاشایەتی جێبەجێکراوە؟ کە وابەستە بە جێنشینی شاهانە بو، چونکە سیستمەکە پاشایەتی بو، ئەو سیستمەی لەلایەن ئەردەشێری پابکان (٢٢٤-٢٤١ز) دامەزرێنەری دەوڵەتەکەوە بنیاتنرابو، کە بنەمای سەرەکیی دەسەڵات گرتنەدەستی بنەماڵەی ساسانی بو، بەڵام دەکەوتە بەر کاریگەریی پیاوانی ئایینی، خانەدان و دەستڕۆیشتوەکانی کۆمەڵگا، ئایا تاچەند دەستێوەردانی دەرەکی و هێزی سەربازی ڕۆڵیان لە دیاریكردنی جێنشیندا هەبوە؟ حوکمڕانی لە دەوڵەتی ساسانیدا بەزۆری بۆماوەیی بوە، چونکە چاوەڕوان دەکرا کوڕی پاشا شوێنی باوکی بگرێتەوە، بەڵام ئەم سیستەمە هەمیشە یەکگرتو نەبوە و زۆرجار ناکۆکی لە نێوان کوڕەکاندا، یان لە نێوان لقە جیاوازەکانی بنەماڵەی شاهانەدا هەبوە، جگە لە بەرژەوەندییە جیاوازەکانی هێزە کۆمەڵایەتییەکانی تری وەک مۆغەکان و بنەماڵە خانەدانەکان، یان سەرکردە سەربازییەکان بۆ بەرژەوەندیی خۆیان هەوڵی دەستوەردانیان لە دیاریکردنی جێنشیندا دەدا، بۆیە ئەم توێژینەوەیە هەوڵدەدات بە گرتنەبەری ڕێبازی مێژویی شیکاری شێوازەکانی گواستنەوەی تەختی شاهانە و هۆکارەکان وکاریگەرییەکانی ڕون بکاتەوە، بۆیە لە کۆتاییدا یەکێک لە ئەنجامەکانی ئەوە بوە کە بنەمایەکی جێگیری سیاسی بێت، لاوازبونی تەختی شاهانەی لێدەکەوێتەوە، ئەوەش دەبێتە هۆی ئەوەی کەسانی دەرەووی بنەماڵەی شاهانە هەوڵی بەدەستهێنانی تەختی شاهانە دەدەن.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
سەرچاوەکان
عەبدوڵڵا: محەمەد عەلی، ٢٠١٠، شەری گوگامیلا (ئە ربیلا) ۳۳۱ پ ز تویژینە وە یە کی میژوویی لە هوکار و دەرئەجامەکانی، چاپخانەی کەمال، سلیمانی
كریستێنسێن: ئارتوور، (٢٠٠٦)، ئێران سەردەمی ساسانی، و: سەڵاحەدین ئاشتی، چاپخانەی شفان، سلێمانی.
کەلسومە: جەمیل، (٢٠١٨)، مێژووی کۆنی رۆژهەڵاتی نزیک، عێراق ،ئێران، وڵاتی شام، چاپی سێیەم ،نوسینگەی تەفسیر،هەولێر.
گیرشمەن: ڕۆمەن، (٢٠١٣)، مێژووی ئێران لە سەرەتاوە هەتا هاتنی ئیسلام، و: سەلاحەدین ئاشتی، ئێران- تاران.
ئیبن ئەسیر، (٢٠١٠)، تەواوی مێژوو، و: زاهیر محمد،چ٢، چاپخانەی چوارچرا، سلیمانی.
٦. ٢.سەرچاوەكان بە فارسی
أمینی: أمین، (١٣٨٩هـ.ش)، سكەی ساسانی، تهران- پازینە.
باقر: طە، (٢٠٠٩)، مقدمة فی تاریخ الحضارات القدیمة، شرکة دار الوراق للنشر المحدوة، بیروت، ج١.
باقر: طە، (٢٠١١)، مقدمة فی تاریخ الحضارات القدیمة ، حضارات وادی النیل وبعض الحضارات القدیمة (فارس، الاغریق، الرومان)، بغداد، الوراق، ج٢.
باقر، طە، الهاشمی، رضا جواد، رشید، فوزی، (١٩٧٩)، تاریخ ایران القدیم، بغداد.
پیرنیا، حسن و عباس اقبال اشتياني، (١٣٨٥)، تاریخ ایران از آغاز تا انقراض ساسانیان از صدر اسلام تا انقراض قاجاریه چاپ دوم، انتشارات میلاد تهران، ایران.
الثعالبي: أبو المنصور عبد الملك بن محمد النیسابوری (ت.٣٦٥هـ)، (١٩٦٣)، تاریخ غرر السیر (غرر أخبار ملوك الفرس و سیرهم)، مكتبة الأسدی، طهران.
الجنابي: قەیس حاتم هانی، (٢٠١١)، الأوضاع السياسية في الامبراطورية الساسانية ٢٢٦-٤٥٩م، مجلة العلوم الانسانية مجلة بابل للعلوم الانسانية هي مجلة علمية ، المجلد: 1 العدد 8 (خاص بالمؤتمر) الأوضاع السياسية في الإمبراطورية الساسانية (٢٢٦-٦٥١م).
خنجي، أمیر حسين، (٢٠١٨) نشأة ایران، حضارة إمبراطورية، تر.سامي محمد المرسي، دار العراب، دمشق.
دیاکونوف:م.م.، ١٣٤٦، تاریخ ایران باستان ، ترجمه:روحی ارباب , نشر کتاب تهران.
الدینوری، أبي حنيفة أحمد بن داؤد (ت.٢٨٢هـ)، (د.ت.ط)، الأخبار الطوال، تحقيق عبد المنعم عامر، وزارة الثقافة والإرشاد القومي الإقليم الجنوبي الإدارة العامة الثقافة.
زنجاني: محمود ، (۱۳۸۰)، تاریخ تمدن ایران، باستان آشتیانه ، تهران، ، ج۲.
الشواني: شادان ٲكبر ٲنور، (٢٠١٦)، الصراعات الداخلیة وٲثرها في سقوط الدولة الساسانیة، رسالة ماجستیر،جامعة تكریت.
الشيخ: کاظم عباس،٢٠١٢، المسكوكات البيزنطية والساسانية المتداولة في العراق حتى أواخر عهد عبد الملك بن مروان ، مركز بابل للدراسات الحضارية والتاريخية،مجلد ٢ العدد / ٢
صالح: مهدیة فیصل، ٢٠١٧، العلاقات السیاسیة الساسانیة- البیزنطة (٢٢٦-٦٢٨م)، مكتبة عدنان، بغداد.
الطبري، ابو جعفر محمد بن جریر (ت: ٣١٠هـ)، (١٩٦٧)، تاریخ الرسل و الملوك ( تاریخ الطبری) ، تحقیق: محمد ابو الفصل أبراهیم، ط٢، دار المعارف، مصر.
الكعبی: نصیر، (٢٠٢٠)، تاریخ الدولة الساسانیة، المركز الأكادیمی للأبحاث، بیروت.
مجید: کامران محمد جلال، (٢٠١٠)، الصراع الساسانی الروماني على أرض الرافدين العلیا ٢٢٤-٥٧٩م، دراسة تاریخیة سیاسیة، أطروحة دكتوراه، جامعة السلیمانیة.
المسعودي ،ٲبی الحسن علی بن الحسین (٤٥٣ -٩٦٥ه)، (٢٠٠٥)، مروج الذهب ومعادن الجوهر،عنی به محمد هشام النعسان ،عبدالمجید طعمة حلبی،الطعبة الأولی ،دارالمعرفة للطباعة والتشروالتوزیع ،بیروت ،لبنان.
مسکویە: أبی علي أحمد بن محمد بن يعقوب، (ت ٤٢١ه)، ٢٠٠٣، تجارب الأمم وتعاقب الهمم ، تحقیق سيد كسروي حسن ، دار الكتب العلمية بيروت – لبنان.
مکاریوس: شاهين، ٢٠٠٣، تاریخ ایران، جميع الحقوق محفوظة للتاثير، القاهرة.
اليعقوبي: احمد بن اسحاق بن جعفر، (۱۹۹۹)، تاريخ العقوبي، علق عليه ووضع له حواشيه خليل المنصور، دار الكتب العلمية، بيروت.
Daryaee, Touraj, 2009, Sasanian Persia The Rise And Fall Of An Empire , Published By I.B.Tauris & Co. Ltd In Association With The Iran Heritage Foundation, Tauris London, New York .
Frye, Richard N. ,(1983), The history of ancient Iran, München: Beck.
P'arpec'i', Ghazar (1985) History of the Armenians, Tr, from classic Armenian; Robert Bedrosian, (New York, part.3.
Stylite, Joshua (1882) The Chronicle of Joshua Stylite, Book X, Tr. & Note. By: W. Wright, Cambridge.
بڵاو کرایەوە
چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە
ژمارە
بەش
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##
