زیرەكی سۆزداری و پەیوەندی بە كواڵێتی ژیان لای خوێندكارانی زانكۆ

توێژینەوەیەكی مەیدانییە لە زانكۆكانی (سەڵاحەددین، سلێمانی، ڕاپەڕین)

توێژەران

  • داستان عومەر مەحمود بەشی باخچەی منداڵان، کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت، زانكۆی ڕاپەڕین، ھەرێمی کوردستان، عێراق https://orcid.org/0009-0009-9827-2330
  • محەمەد ڕەسوڵ خدر بەشی باخچەی منداڵان، کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت، زانكۆی ڕاپەڕین، ھەرێمی کوردستان، عێراق
  • پشتیوان عەوڵا خدر بەشی باخچەی منداڵان، کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت، زانكۆی ڕاپەڕین، ھەرێمی کوردستان، عێراق https://orcid.org/0009-0006-9182-2502

##semicolon##

https://doi.org/10.14500/kujhss.v9n1y2026.pp167-180

##semicolon##

زیرەكی سۆزداری##common.commaListSeparator## كواڵێتی ژیان##common.commaListSeparator## مۆدێلی بار -ئۆن(Bar-On )##common.commaListSeparator## مۆدێلی شالوک (Sharlok theory)##common.commaListSeparator## مۆدێلی ئەندەرسۆن (Anderson theory)

پوختە

ئامانجی سەرەكی ئەم توێژینەوەیە بریتییە لە دەرخستنی پەیوەندی نێوان ڕەهەندەكانی زیرەكی سۆزداری بە كواڵێتی ژیان لای خوێندكارانی زانكۆ، هاوكات پێوانەكردنی ئاستی ڕەهەندەكانی زیرەكی سۆزدار و كواڵێتی ژیان و زانینیی كاریگەری گۆڕاوە دیمۆگڕافییەكانە لەسەر ئەنجامەكانی توێژینەوەكە. بۆگەیشتن بەو ئەنجامانەش توێژەران سوودیان لە میتۆدی وەسفی – پەیوەستی بەڕێگەی ڕوپێوی كۆمەڵایەتی بە نموونە وەرگرتووە. بۆ ئەو مەبەستەش توێژەران فؤڕمێكی ڕاپرسیان ئامادەكردووە، بەجۆرێك پێوەری "زیرەكی سۆزداری" لە پێنج ڕەهەند پێكهاتوو، كە كۆی گشتی برتییە لە (24) بڕگە و كواڵێتی ژیانیش لە (18) بڕگە پێكهاتووە. دوای ئەنجامدانی تەواوی تایبەتمەندیە سایكۆمەترییەكان و دڵنیابوونی لە ڕاستێتی و جێگری هەردوو پێوەرەكە، بەشێوەیەكی هەڕەمەكی چینایەتی ناڕێژەی بەسەر (420) خوێندكاری لە زانكۆكانی "سەڵاحەددین ، سلێمانی، ڕاپەڕین" بە شێوەی ئۆنلاین دابەشكراوە. بە جۆرێك (239) خوێندكار ڕەگەزی مێ و (181) خوێندكاریش ڕەگەزی نێر. بۆ شیكردنەوە داتا بە دەستهاتووەكانیش توێژەران سوودیان لە پرۆگرامی هەكبەی ئاماری (SPSS) وەرگرتووە.

   گرنگترین ئەو ئەنجامانەی ئەم توێژینەوەیە پێی گەیشتووە، برتییە لە : بەشێوەیەكی گشتی ڕەهەندەكانی " كارامەیی كۆمەڵایەتی، خودئاگایی" لای خوێندكارانی زانكۆ لە ئاستێكی بەرزدایە، هەروەها ڕەهەندەكانی " خۆهاندان، هاوسۆزی، بەڕێوەبردنی خود" و زیرەكی سۆزداری بە گشتی لە ئاستێكی مامناوەند دایە، هاوكات كواڵێتی ژیان لە ئاستێكی بەرزدایە لای نموونەی توێژینەوەكە. هەروەها دەركەوتووە جیاوازیەكی بەڵگەداری ئاماری بە پێی گۆڕاوی ڕەگەز بوونی هەیە. بەجۆرێك دەركەوتووە ڕەگەزی مێ لە " خودئاگایی، هاوسۆزی، بەڕێوەبەردنی خود، خۆهاندان، زیرەكی سۆزداری بەگشتی ، كواڵێتی ژیان " بەبەراورد بە ڕەگەزی نێر ئاستی بەرزترە، بەڵام رەگەزی نێر لە " كارامەیی كۆمەڵایەتی" ئاستی بەرزترە بە بەراورد بە ڕەگەزی مێ. هاوكات دەركەوتووە ئەو خوێندكارانەی ئاستی ئابووری خێزانیان خراپە ئەوا ئاستی كواڵێتی ژیانیان نزمترە بە بەراورد بەو خوێندكارانەی ئاستی ئابووری خێزانەكانیان" باش یان مامناوەندە". لە كۆتایشدا دەركەوتووە پەیوەندیەكی ڕاستەوانەی سەرو مامناوەند لە نێوان تەواوی ڕەهەندەكانی زیرەكی سۆزداری و كواڵێتی ژیاندا بوونی هەیە. لەم پەوەندیەش دەركەوتووە " كارامەیی كۆمەڵایەتی  و خودئاگایی و خۆهاندان" كاریگەری گرنگ و ڕاستەخۆی لەسەر كواڵێتی ژیان هەیە. بەڵام سەبارەت بە " بەڕێوەبردنی خود و هاوسۆزی" ئەم كاریگەریە بوونی نییە.

 

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

زانیاریی کەسیی نوسەر

داستان عومەر مەحمود, بەشی باخچەی منداڵان، کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت، زانكۆی ڕاپەڕین، ھەرێمی کوردستان، عێراق

He is a lecturer in the Kindergarten Department at the College of Primary Education, Raperin University, in the Kurdistan Region of Iraq. He holds a bachelor’s degree in Sociology from Koya University and a master’s degree in Educational Sociology from Salahaddin University, Erbil. He teaches educational statistics, research methods, and kindergarten programs. His interests include education and behavioral issues.

محەمەد ڕەسوڵ خدر, بەشی باخچەی منداڵان، کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت، زانكۆی ڕاپەڕین، ھەرێمی کوردستان، عێراق

He is a clinical psychologist and lecturer with over a decade of academic and professional experience in the field of psychology. He completed his Bachelor’s degree in Psychology with a focus on Guidance and Counseling at Koya University in 2010. In 2011, he joined the same university as an academic staff member, where he has continued to teach, advise students, and contribute to departmental development. In 2021, he earned his Master’s degree in Clinical Psychology from Tabriz State University, enhancing his expertise in psychological assessment, therapeutic approaches, and mental health intervention. His academic interests include child and adolescent mental health, counseling strategies, and the application of clinical psychology in educational settings. Mohammed resides in Ranya, Kurdistan Region of Iraq, and remains committed to advancing psychological education, supporting student growth, and engaging in research that addresses the mental health needs of the community.

پشتیوان عەوڵا خدر, بەشی باخچەی منداڵان، کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت، زانكۆی ڕاپەڕین، ھەرێمی کوردستان، عێراق

He has a bachelor's degree from Salahaddin University and a master's degree from Salahaddin University. He is an assistant lecturer in the kindergarten department of Raperin University.

سەرچاوەکان

الخیر، زینب زید. بوداود، حسین (2020). الذكاء العاطفي وعلاقته بجودة الحياة لدى تلاميذ ثانوية الجودي بلقاسم بمدينة الأغواط (الجزائر). دراسات النفسیة والتربوية. المجلة 13، العدد 3، ص 94-112.

رزق الله، رندا (2008). العلاقة بين مهارة الذكاء العاطفي والتفاعل الإجتماعي لتلاميذ الصف السادس. مجلة جامعة دمشق–المجلد24، العدد الاول، ص 485-512.

رزق الله، رندة (2006). فاعلية برنامج تدريبي لتنمية مهارات الذكاء العاطفي: دراسة تجريبية في مدارس مدينة دمشق على عينة من تلاميذ الصف السادس من التعليم الاساسي. جامعة دمشق، كلية التربية.

رفاعي، ناريمان محمد. مظلوم، مصطفى علی. الطنطاوي، حازم شوقی (2020). القلق الاجتماعي وعلاقته بجودة الحياة لدى طلاب الجامعة ببنها. کلیة التربیة، قسم علم النفس، مجلة ٣١، العدد ١٢١، مصر.

رفیدة، حمزاوی و مروة، جلول (2023). جودة الحياة وعلاقتها بتقدير الذات لدى الطالب الجامعي، ماجستر، كلية العلوم الانسانية و الاجتماعية، جامعة ابن خلدون- تيارت.

سوید، إمان (2021). الذكاء العاطفي و علاقته بجودة الحياة لدى عينة من طلبة كليتى العلوم والتربية في جامعة دمشق، كلية التربية، قسم علم النفس، مجلة جامعة البحث، المجلد 43، العدد 33.

الشاذلي، دعاء عبدالغفار (2024). الذكاء الوجداني وعلاقته بجودة الحياة لدي عينة من طلاب الجامعة. مجلة كلية الآداب بقنا، جامعة جنوب الوادي، المجلد 33، العدد 63، مصر.

العبيدي، سرى غانم محمود (٢٠٠٦). الذكاء الانفعالي وعلاقته بالمسايرة الاجتماعية لدى طلبة الجامعة، جامعة الموصل - كلية التربية - قسم العلوم التربوية والنفسية.

عوالی، یحیاوي ايمان (2023). الذكاء العاطفي في ضوء نظرية جولمان لدى تلاميذ مرحلة التعلم المتوسط- دراسة ميدانية ببعض متوسطات ولاية تيارت، ماجستر، كلية العلوم الانسانية و الاجتماعية، جامعة ابن خلدون- تيارت.

مبارک، بشری عناد (٢٠١٢) جودة الحياة و علاقتها بالسلوك الاجتماعي لدى النساء المتأخرات عن الزواج. جامعة دیالی مجلة کلیة الاداب، العدد ٩٩.

محمد، سعيد عبد الرحمن (٢٠٠٨) . استخدام بعض استراتيجيات التعايش في تحسين جودة الحياة لدي المعاقين سمعيا, ورقة مقدمة الي الندوة العلمية الثامنة للاتحاد العربي للهيئات العاملة في رعاية الصم المعنوية, تطوير التعليم والتأهيل للأشخاص من الصم وضعاف السمع، ریاض، ص ٣١٩-٣٥٥.

مغربی، عمر بن عبدالله (2008). الذكاء الانفعالي و علاقته باكفاءة المهنية لدي عينة من معلمي المرحلة الثانوية في مدينة مكة المكرمة. جامعة أم القري، كلية التربية، قسم علم النفس، رسالة ماجستر غير منشورة، المملكة العربية السعودية.

المللي، سهاد (2010). الذكاء الانفعالي وعلاقته بالتحصيل الدراسي لدى عينة من المتفوقين والعاديين: دراسة ميدانية على طلبة الصف العاشر من مدارس المتفوقين والعاديين في مدينة دمشق. مجلة جامعة دمشق للعلوم التربوية والنفسية، المجلد 26، العدد 3.

نعيسة، رغداء على (2012). جودة الحياة لدى طلبة جامعتي دمشق وتشرين. مجلة جامعة دمشق–المجلد28، العدد الاول، ص ص 145-181.

یحی، عبدالحفیظی (٢٠٠٧) تقنين مقياس جودة الحياة لمحمود منسي وعلي كاظم على الطلبة الجامعيين. دراسة ميدانية بجامعة محمد بوضياف، الجزائر.

داهونی، عارفە عرب پور. عبدی، محمدامین. عراقی، نوید میرزاخانی (2021). بررسی ارتباط هوش هیجانی با كیفیت زندگی دانشجویان دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی. مجلە دانشگاه علوم پزشكی رفسنجان، دورە22، ص 897-906.

زرگری پور، هیبت علی (2014). ارتباط بین هوش هیجانی و كیفیت زندگی دانشجویان دانشگاه ازاد اسلامی واحد تهران. رشتە تربیت بدنی و علوم ورزشی.

سعیدی، زهرا (٢٠١١) بررسی کیفیت زندگی، سبک زندگی، عملکردی تەحصیلی با پیشرفت دانشجویان علوم پزیشکی دانشگاه اصفهان. جلد ۹، شماره ٣، صفحات ۱۸۵-۱۷۶.

نادری، حبیب الله، اكبری، مهدی (2017). رابطه هوش هیجانی با كیفیت زندگی دانشجویان رشتە گردشگری، دانشگاه مازندران. مجلە برنامەریزی و توسعە كردشگری، سال ششم، شمارە 22.

نریمانی، محمد. حبیبی، یعقوب و رجبی، سعید (2011). مقایسه هوش هیجانی و کیفیت زندگی در مردان معتاد و غیر معتاد. فصلنامه اعتياد پژوهي سوء مصرف مواد، سال پنجم، شماره 19، ص 23-25.

Anwar, B. H., Ramadhan, H. A., & Mahmood, D. O. (2025). Challenges Facing the Political Participation of University Students: A Field Study at Koya University. KOYA UNIVERSITY JOURNAL OF HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES, 8(2), 408–420. https://doi.org/10.14500/kujhss.v8n2y2025.pp408-420

Bar-on, R. (1997). The Emotional Intelligence Inventory (EQ-I): Technical Manual. Toronto: Multi-Health Systems.

Bar-On, R. (1999) Emotional Intelligence and self-Actualization. In J. Ciarrochi, J. P. Forgas & J. D. Mayer (Eds), Emotional Intelligence in everyday life: A scientific inquiry. Philadelphia: Psychology Press. PP 82-97.

Bar-on, R. (2001) Emotional intelligence and self- Actualization. In j Ciarrochi, psychology press. Philadelphia.

Goleman, Daniel, (1995). Emotional Intelligence, a monthly cultural book series issued by the National Council for Culture, Arts and Literature, Kuwait.

Goleman, Daniel, (2000). Emotional Intelligence, a series of monthly cultural books issued by the National Council for Culture, Arts and Literature, Kuwait.

Khdir, P. A., Mahmood, D. O., & Omer, R. K. (2025). Social Trust and Self-Confidence Among University Students: Field Research at Raperin University. KOYA UNIVERSITY JOURNAL OF HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES, 8(1), 379–392. https://doi.org/10.14500/kujhss.v8n1y2025.pp379-392

Mahmood, D. O., & Bakr, J. I. (2023). Family Educational Style and its Relationship to Aggressive Behavior among High School Students) It is a Field Research in Ranya. Zanco Journal of Human Sciences, 27(1), 64-89. https://doi.org/10.21271/zjhs.27.1.5

Mahmood, D. O.., & Anwar, B. H. (2024). The Relationship Between Frustration and Forms of Violence Among Young People: From the Perspective Frustration Theories "Albert Cohen" And "John Dollard". KOYA UNIVERSITY JOURNAL OF HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES, 7(2), 58–72. https://doi.org/10.14500/kujhss.v7n2y2024.pp58-72

Mayer, J. D. & Salovey, P. (1997). What is emotional intelligence? In P. Salovey & D. Sluyter (Eds.), Emotional development and emotional intelligence: Implications for educators (pp. 3-31). New York: Basic Books.

Mayer, J.D. Salovey, P. and Caruso, D.R. (2000) Models of Emotional Intelligence. In: Sternberg, R.J., Ed. Handbook of Intelligence, Cambridge University Press, Cambridge, P 396- 420

Salovey, p. Mayer. J. D. (1990) Emotional Intelligence, imagination cognition and personality, N9. 185- 211.

The World Health Organization’s WHOQOL-BREF quality of life assessment: Psychometric properties and results of the international field trial A Report from the WHOQOL Group Geneva, Switzerland (2004). Kluwer Academic Publishers, Quality of Life Research 13: 299–310.

##submission.downloads##

بڵاو کرایەوە

2026-03-01

چۆنییەتی بەکارهێنانی سەرچاوە

مەحمود د. ع., خدر م. ڕ. and خدر پ. ع. (2026) “زیرەكی سۆزداری و پەیوەندی بە كواڵێتی ژیان لای خوێندكارانی زانكۆ: توێژینەوەیەكی مەیدانییە لە زانكۆكانی (سەڵاحەددین، سلێمانی، ڕاپەڕین)”, گۆڤاری زانکۆی کۆیە بۆ زانستە مرۆڤایەتی و کۆمەڵایەتییەکان, 9(1), pp. 167–180. doi: 10.14500/kujhss.v9n1y2026.pp167-180.

ژمارە

بەرگ 9 ژمارە 1 (2026): شازدەهەم

بەش

Articles

##submission.license##

##submission.copyrightStatement##

##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##

توێژینەوە هاوشێوەکان

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

تۆ دەتوانیت گەڕانی پێشکەوتو کارا بکە بۆ دۆزینەوەی توێژینەوە هاوشێوەکان بەکار بهێنیت بۆ ئەم توێژیینەوەیە.